ΠΡΩΤΟΠΑΘΗΣ ΥΠΕΡΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΙΣΜΟΣ (PRIMARY HYPERPARATHYROIDISM – PHPT)

Ο πρωτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός είναι μια συχνή ενδοκρινική διαταραχή όπου ένας ή περισσότεροι παραθυρεοειδείς αδένες παράγουν υπερβολική παραθορμόνη (PTH). Αυτό οδηγεί συνήθως σε αύξηση του ασβεστίου στο αίμα (υπερασβεστιαιμία) και μπορεί να επηρεάσει οστά, νεφρά, γαστρεντερικό και νευροψυχική λειτουργία.

ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ Η ΔΙΑΓΝΩΣΗ

  • Ασβέστιο αίματος (ολικό/ιονισμένο)
  • PTH
  • Βιταμίνη D
  • Νεφρική λειτουργία (κρεατινίνη/eGFR)
  • Ασβέστιο 24ώρου ούρων (για εκτίμηση υπερασβεστιουρίας και για διαφοροδιάγνωση)
  • Οστική πυκνότητα (DEXA) και, όπου χρειάζεται, έλεγχος για σπονδυλικά κατάγματα

Σημαντικό: Υπάρχει και νορμοασβεστιαιμικός PHPT, όπου το ασβέστιο είναι φυσιολογικό αλλά η PTH παραμένει παθολογικά αυξημένη (αφού αποκλειστούν άλλες αιτίες).

ΤΥΠΟΙ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΠΕΜΒΑΣΗΣ

Από τα νεφρά

  • Πολυουρία/πολυδιψία
  • Πέτρες στα νεφρά (νεφρολιθίαση), νεφρασβέστωση
  • Σταδιακή επιβάρυνση νεφρικής λειτουργίας

Από τα οστά

  • Οστεοπόρωση
  • Εύθραυστα κατάγματα (π.χ. ισχίο, καρπός)
  • Σπονδυλικά συμπιεστικά κατάγματα

Από το γαστρεντερικό

  • Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, δυσπεψία
  • Πεπτικό έλκος
  • Σε ορισμένες περιπτώσεις παγκρεατίτιδα

Γενικά/νευροψυχικά

  • Κόπωση, μυϊκή αδυναμία
  • Κατάθλιψη, ευερεθιστότητα, άγχος
  • Δυσκολία συγκέντρωσης, “brain fog”, διαταραχές μνήμης

ΠΟΤΕ ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΑΙ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Η παραθυρεοειδεκτομή αποτελεί τη μοναδική οριστική θεραπεία του PHPT. Χειρουργείο συστήνεται:

Α. Σε όλους τους συμπτωματικούς ασθενείς

Π.χ. όταν υπάρχει νεφρολιθίαση, οστεοπόρωση/κατάγματα ή σημαντικά συμπτώματα.

Β. Σε οικογενείς μορφές ή κληρονομικά σύνδρομα

Π.χ. MEN1, MEN2A ή οικογενής υπερπαραθυρεοειδισμός.

Γ. Σε ασυμπτωματικούς, όταν υπάρχει ένας ή περισσότεροι από τους παρακάτω παράγοντες

  • Μειωμένη νεφρική λειτουργία (eGFR < 60 mL/min)
  • Υπερασβεστιουρία (συνήθως > 400 mg/24ωρο στα ούρα) ή αυξημένος κίνδυνος λιθίασης
  • Οστεοπόρωση (ή/και σπονδυλικά κατάγματα)
  • Ασβέστιο αίματος > 1 mg/dL πάνω από το ανώτερο φυσιολογικό
  • Ηλικία < 50 ετών
  • Ή όταν ο ασθενής προτιμά οριστική λύση αντί παρακολούθησης

Επιπλέον, χειρουργείο ενδείκνυται σε ειδικές καταστάσεις όπως παραθυρεοειδικός καρκίνος, παραθυρεοειδική κρίση, καθώς και σε επιλεγμένους ασθενείς με υποτροπή/επιμονή μετά από προηγούμενο χειρουργείο.

ΤΥΠΟΙ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΠΕΜΒΑΣΗΣ

1) Εστιασμένη (Focused) παραθυρεοειδεκτομή

Σε επιλεγμένους ασθενείς όπου η προεγχειρητική απεικόνιση δείχνει νόσο ενός
αδένα (ένας αδένας υπερλειτουργεί), χωρίς συνοδό θυρεοειδική πάθηση και χωρίς ιστορικό MEN, μπορεί να γίνει στοχευμένη επέμβαση με μικρότερη τομή και λιγότερο χειρουργικό “τραύμα”.
Κλειδί της επιτυχίας είναι:

  • Αξιόπιστη προεγχειρητική εντόπιση και
  • Διεγχειρητική μέτρηση PTH, ώστε να επιβεβαιώνεται άμεσα ότι δεν
    παραμένει άλλος υπερλειτουργών αδένας.

2) Αμφοτερόπλευρη διερεύνηση τραχήλου (Bilateral neck exploration)


Παραμένει η κατάλληλη επιλογή όταν:

  • Δεν εντοπίζεται καθαρά ένας μόνο αδένας στην απεικόνιση
  • Υπάρχει υποψία νόσου περισσότερων του ενός αδένων
  • Πρόκειται για οικογενείς μορφές/MEN
  • Συνυπάρχει θυρεοειδική νόσος που χρειάζεται αντιμετώπιση
  • Ή όταν μια focused προσέγγιση δεν επιβεβαιώνει ίαση

Και εδώ η διεγχειρητική PTH είναι πρακτικά απαραίτητη στις περισσότερες
περιπτώσεις.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΟΣΟΣΤΑ ΙΑΣΗΣ

Η “ίαση” ορίζεται συνήθως ως σταθερή επαναφορά του ασβεστίου σε φυσιολογικά επίπεδα για τουλάχιστον 6 μήνες. Στον νορμοασβεστιαιμικό PHPT, για να μιλήσουμε για ίαση πρέπει να ομαλοποιηθεί και η PTH στους 6 μήνες.

ΠΙΘΑΝΕΣ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ

Η παραθυρεοειδεκτομή είναι γενικά ασφαλής, αλλά όπως κάθε επέμβαση έχει
πιθανούς κινδύνους:

  • Αιμάτωμα τραχήλου (σπάνιο αλλά επείγον, λόγω πιθανού κινδύνου για την αναπνοή)
  • Υποπαραθυρεοειδισμός/υπασβεστιαιμία (συνήθως παροδική, ειδικά όταν υπάρχει “hungry bone” μετά την ίαση)
  • Κάκωση παλίνδρομου λαρυγγικού νεύρου (βράγχος φωνής)
  • Μη επίτευξη μόνιμης ίασης (σπανιότερα σε πρωτοεπεμβάσεις, συχνότερα σε πολύπλοκες περιπτώσεις)

ΤΙ ΝΑ ΠΕΡΙΜΕΝΕΤΕ ΜΕΤΑ ΤΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΕΙΟ

Έλεγχος

Έλεγχος ασβεστίου (και συχνά PTH) τις πρώτες ώρες/ημέρες

Προσωρινή αγωγή

Πιθανή προσωρινή λήψη ασβεστίου/βιταμίνης D, ανάλογα με τις τιμές και
τα συμπτώματα

Μακροπρόθεσμος στόχος

Μακροπρόθεσμα, στόχος είναι η βελτίωση οστικής υγείας, η μείωση κινδύνου λιθίασης και η συνολική βελτίωση ποιότητας ζωής

Αν έχετε βρει αυξημένο ασβέστιο ή σας έχουν αναφέρει “αυξημένη παραθορμόνη”, αξίζει να γίνει ολοκληρωμένος έλεγχος με σωστή διαφοροδιάγνωση και εξατομικευμένη στρατηγική. Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστά σχεδιασμένη θεραπεία μπορούν να προλάβουν επιπλοκές σε νεφρά και οστά και να αποκαταστήσουν την καθημερινή σας ευεξία.